लसावी व मसावी

लसावी (LCM) = लघुत्‍तम सामाईक विभाज्‍य

            Linear Common Multipyer

            (लघुत्‍तम समापवर्तक)

 मसावी (HCF) = महत्‍तम सामाईक विभाजक

            Higher Common Factor

            (महत्‍तम समापवर्तक)

सामाईक विभाजक/अवयव:-

जेव्‍हा वेगवेगळ्या संख्‍यांना एकाच संख्‍येनी पूर्ण भाग जातो. तेव्‍हा त्‍यांना सामाईक अवयव म्‍हणतात.

उदा. 8, 16, 24 ला 8 ने भाग जातो तर 8 सामाईक अवयव आहे.

महत्‍तम विभाजक:-

        संख्‍येच्‍या मोठ्या विभाजकाला महत्‍तम विभाजक असे म्‍हणतात.

उदा. 36 चे विभाजक = 2, 3, 4, 6, 9, 12 व 18 म्‍हणून 18 ला महत्‍तम विभाजक म्‍हणतात.

40 चे विभाजक = 2, 4, 5, 8, 10 व 20 म्‍हणून 20 ला महत्‍तम विभाजक म्‍हणतात.

विभाजक: ज्‍या संख्‍येने भाग जातो त्‍याला विभाजक म्‍हणतात.

उदा. 1) 15 ला 3 व 5 ने भाग जातो म्‍हणून 15 चे विभाजक 3 व 5

2) 24 ला 2, 3, 4, 6, 8 व 12 ने भाग जातो म्‍हणून त्‍यांना 24 चे विभाजक म्‍हणतात.

भाज्य:- ज्‍या संख्‍येला भागतो त्‍या संख्‍येला भाज्‍य म्‍हणतात.

उदा. 6 व 8 ने जाणारी संख्‍या 24, 48, 96, 72,.........आहेत त्‍यांना भाज्‍य म्‍हणतात.

·         विभाजक मर्यादित असतात.

·         भाज्‍य अमर्याद असतात.

1) एक संख्‍या एकापेक्षा जास्‍त संख्‍यांची विभाजक असू शकते.

2) एका संख्‍येला एकापेक्षा जास्‍त विभाजक असू    शकतात.

सामाईक विभाज्‍य:- 2 व 3 ने 6 ला भाग जातो म्‍हणून 6 हा सामा‍ईक विभाज्‍य आहे.

उदा. 2 व 3 चे सामाईक विभाज्‍य = 6, 12, 18, 24,

(परंतु लसावीत लहान घ्‍यावे लागते म्‍हणून 6 होईल.)

लघुत्‍तम सामाईक विभाज्‍य:- लघुत्‍तम सामाईक विभाज्‍य म्‍हणजे लहानात लहान सामाईक विभाज्‍य जसे 12 व 6 चे विभाज्‍य = 12, 24, 36,....

(परंतु यात 12 उत्‍तर येईल)

मसावी:-

        महत्‍तम सामाईक विभाज्‍य म्‍हणजे दिलेल्‍या संख्‍यांना मोठ्यात - मोठ्या संख्‍येने भागने होय. ज्‍या मोठ्यात मोठ्या संख्‍येने निषेश भाग जातो त्‍या संख्‍येला मसावी म्‍हणतात.

उदा. 4, 12, 18 चा संख्‍याना समान 2 ने भाग जातो. म्‍हणून मसावी 2 होईल.

लसावी:-

लघुत्‍तम सामाईक विभाज्‍य म्‍हणजे अशी लहानात लहान संख्‍या जिला दिलेल्‍या सर्व संख्‍यांनि  भाग जाईल.

उदा. 5, 10 व 15 ने भाग जाणार्‍या संख्‍या 30, 60, 90......

(परंतु यात 30 उत्‍तर होईल)