स्पष्टीकरणासह प्रश्‍नसंच -2 - Maths & Resoning

1) एका कोणाचा कोटीकोण व पुरककोण यांची बेरीज 150° आहे तर त्‍या कोणाचे माप काढा.

    Explanation:समजा तो कोण = x


    कोटीकोण = 90 – x

    पुरककोण = 180 – x

    कोटीकोण + पुरककोण = 150

    90 – x + 180 – x = 150

    270 – 1x = 150

    -2x = 150 – 270

    -2x = -120

    x = 120/2 = 60

    तो कोण x = 60°


    2) एक कोण व त्‍याचा कोटीकोण यांच्‍या मापातील फरक 60° आहे तर त्‍याचा पुरककोण व तो कोण यांचा मापातील फरक किती?

      Explanation: तो कोण = x


      कोटीकोण = 90 – x

      फरक = x - (90 - x) = 60

      x – 90 + x = 60

      2x = 60 + 90

      2x = 150

      x = 150/2 = 75° दिलेल्‍या कोणाचे माप

      त्‍याचा पुरककोण = 180 – 75 = 105°

      फरक = पुरककोण – मुळकोण = 10° – 75° = 30°


      3) एका कोणाचा कोटीकोण व पुरककोण यांचे प्रमाण 4:10 आहे. तर मुळ कोणाचे माप किती?

      Explanation: मुळ कोण = x


      कोटीकोण = 90 – x

      पुरककोण = 18 – x

      \[\frac{90-x}{180-x}= \frac{4}{10} \: \: Cross-multiplication\\ 900 - 10x = 720 - 4x\\ -10x + 4x = 720 - 900\\ -6x = -180\\ x = \frac{180}{6} = 30^{0}\]


      4) एका कोणाचा पुरककोण व कोटीकोण यांच्‍या मापाचे गुणोत्‍तर 8:3 आहे तर त्‍या कोणाचे त्‍याच्‍या कोटीकोणाशी गुणोत्‍तर किती? (कंत्राटी ग्रामसेवक भंडारा 2013)

      Explanation: मुळ कोण = x
      कोटीकोण = 90 – x
      पुरककोण = 180 – x\[\frac{180-x)}{90-x}= \frac{8}{3} \: \: Cross-multiplication\\ 540 - 3x = 720 - 8x\\ 540 - 720 = -8x + 3x\\ -180 = -5x\\ x = \frac{180}{5} = 36^{0}\]36° कोटीकोण = 90 – 36 = 54
      मुळ कोणाचे कोटीकोणाशी गुणोत्‍तर = 36 54 = 2 : 3


      5) एका कोणाचा कोटीकोण त्‍याच्‍या पुरककोणाच्‍या 15 पट आहे तर त्‍या कोणाचे माप किती?

        Explanation: मुळ कोण = x
        कोटीकोण = 90 – x
        पुरककोण = 180 – x
        \[\small 90 - x = (180 - x) \frac{1}{5}\\ 90 - x = \frac{180-x}{5}\\ 5(90 - x) = 180 - x\\ 450 - 5x = 180 - x\\ 450 - 180 = -x + 5x\\ 270 = 4x\\ x = \frac{270}{4} = 67.5^{0}\]


        6) एका कोणाचे माप त्‍याच्‍या पुरककोणाच्‍या मापाच्‍या 3 पट व 60 ने जास्‍त आहे तर त्‍या कोणाचे माप किती?

          Explanation:पुरक कोण = x
          त्‍या कोणाचे माप = 3x + 60
          पुरककोण मापाची बेरीज 180° असते
          x + 3x + 60 = 180
          4x + 60 = 180
          4x = 180 – 60
          4x = 120
          x = 120/4 = 30°
          त्‍या कोणाचे माप = 3x + 60
          3 x 30 + 60 = 90 + 60 = 150°


          7) (2x – 90)° मापाचा कोटीकोण किती मापाचा असेल.

            Explanation: 90 – (2x – 90)°
            90 – 2x + 90 = 180 – 2x = 2 (90 – x)


            8) एका कोणाचे माप त्‍याच्‍या कोटीकोणाच्‍या मापापेक्षा 28° ने जास्‍त आहे तर त्‍या कोणाचे माप काढा.

              Explanation: कोटीकोण = x
              त्‍या कोणाचे माप = x + 28
              x + x + 28 = 90
              2x + 28 = 90
              2x = 90 – 28
              2x = 62
              x = 62/2 = 31°
              तो कोण = x + 28
              31 + 28 = 59°


              9) एका कोणाचा पुरककोण व कोटीकोण यांचे गुणोत्‍तर 13:4 आहे तर त्‍या कोणाचे माप किती? (स्‍कॉलरशिप 2001)

              Explanation:पुरककोण = 13x
              कोटीकोण = 4x
              तो कोण = 90 – 4x व 180 – 13x
              180 – 13x = 90 – 4x
              180 – 90 = -4x + 13x
              90 = 9x
              x = 90/9 = 10
              पुरककोण = 13x = 13 x 10 = 130
              कोटीकोण = 4x = 4 x 10 = 40
              मुळकोण = 180 - 130 = 50°


              10) एका कोणाचा पुरककोण हा त्‍याच्‍या कोटीकोणाच्‍या 9 4 पट आहे तर कोणाचा पूरक कोण किती?

                Explanation: मुळ कोण = x
                कोटीकोण = 90 - x
                पुरककोण = 180 - x
                180 – x = 9/4 (90 – x)
                4(180 – x) = 9(90 – x)
                720 – 4x = 810 – 9x
                720 – 810 = -9x + 4x
                -90 = -5x
                x = 90/5 = 18
                मुळकोण = x = 18
                पुरककोण = 180 – x = 180 – 18 = 162°