कोन

 

1) कोन (Angle) =

       एकच आरंभबिंदू असणार्‍या परंतु एकाच दिशेत नसणार्‍या दोन वेगवेगळ्या किंरणांमुळे तयार झालेल्‍या आकृतीला कोण म्‍हणतात.

       दोन किरणांमुळे कोन तयार होतो त्‍यांना कोणांच्‍या बाजु म्‍हणतात. किरणांचा सामाईक आरंभ‍बिंदू म्‍हणजे कोणाचा सिरोबिंदू होय.

2) कोणाचे प्रकार =

a) लघुकोण ( Acute Angle)

       ज्‍या कोणाचे माप 90⁰ पेक्षा कमी असते त्‍याला लघुकोण म्‍हणतात.

b) काटकोण (Right Angle)

       ज्‍या कोणाचे माप 90⁰ असते त्‍याला काटकोन म्‍हणतात.

c) विशालकोण (Obtuse Angle)

       ज्‍या कोणाचे माप 90⁰ असते त्‍याला कारटकोण म्‍हणतात.

3) कोटीकोण (Complimentary Angle)

       ज्‍या दोन कोणांच्‍या मापाची बेरीज 90⁰ असते त्‍यास कोटीकोण म्‍हणतात.

4) पुरककोण (Supplimentary Angle) =

   ज्‍या दोन कोणांच्‍या मापाची बेरीज 180⁰ असते त्‍यांना पुरककोण म्‍हणतात.

5) संलग्‍न कोण (Adjacent Angle) =

   ज्‍या दोन कोणांची एक बाजु सामाईक असते, अशा कोणांना संलग्‍न कोण म्‍हणतात. यालाच लगतचे कोन म्‍हणतात.

6) रेषीय जोडीतील कोण (Linear Pair Angle) =

<ABD व <DBC हे रेषीय जोडीतील कोन होत

A

B

D

C

   जेव्‍हा संलग्‍न कोनातील असामाईक भुजा या एकमेकींच्‍या विरुद्ध असतात त्‍यांना रेषीय जोडीतील कोण म्‍हणतात. रेषीय जोडीतील कोन पुरककोण असतात. त्‍यांची बेरीजी नेहमी 180⁰ असते.

<ABD व <DBC हे रेषीय जोडीतील कोन होत

7) विरुद्ध कोण (Opposite Angle) =

       एका कोणाच्‍या दोन बाजु ह्या दुसर्‍या कोणाच्‍या दोन बाजुंच्‍या विरुद्ध किरण असतील तर त्‍यांना विरुद्ध कोण म्‍हणतात. विरुद्ध कोण नेहमी एकरूप असतात.

<QFY व <XFP विरुद्ध कोण

   <XFQ व <PFY विरुद्ध कोण

8) कोण दुभाजक =

       दोन कोणांना दुभागणारा किरण म्‍हणजे कोण दुभाजक होय.

   BQ ही किरण कोन दुभाजक आहे.